Bij deze zorgvrager speelt een combinatie van medische en psychische factoren die zijn zorgvraag complex maken. In het verleden heeft meneer zowel een hartinfarct als een cerebrovasculair accident (CVA) doorgemaakt. Door het hartinfarct is blijvende schade aan de hartspier ontstaan, waardoor hartfalen is ontstaan. Het CVA heeft daarnaast geleid tot cognitieve beperkingen, zoals een vertraagde informatieverwerking en een verminderd probleemoplossend vermogen. Zijn dochter vertelde mij dat hij sinds zijn CVA moeite heeft om de gevolgen van zijn keuzes op de langere termijn te overzien.
Daarnaast is meneer bekend met een autismespectrumstoornis (ASS). Hierdoor zijn plannen, organiseren en het verwerken van informatie voor hem extra uitdagend. In de praktijk merkte ik dat de combinatie van ASS en de gevolgen van zijn CVA ervoor zorgt dat meneer meer tijd nodig heeft om informatie te begrijpen en nieuwe instructies toe te passen. Zijn dochter gaf aan dat hij vooral baat heeft bij beeldende uitleg in plaats van alleen verbale informatie.
Dit speelt een belangrijke rol bij het omgaan met zijn hartfalen. Meneer moet verschillende leefregels opvolgen en veranderingen in zijn gezondheid tijdig herkennen. Zo heeft hij een vochtbeperking van 1500 ml per dag en moet hij een zoutarm dieet volgen. Daarnaast wordt meneer dagelijks gewogen. Wij meten één keer per week op een vast tijdstip en op een vaste dag zijn bloeddruk. Meneer moet dus niet alleen weten wat deze afspraken zijn, maar ook begrijpen waarom ze belangrijk zijn en wanneer hij zelf actie moet ondernemen.
Tegelijkertijd is meneer erg gehecht aan zijn vrijheid. Daarom komen wij één keer per dag bij hem. Dit betekent dat hij een groot deel van de dag zelf verantwoordelijk is voor het volgen van de leefregels en het herkennen van veranderingen in zijn gezondheid. Hij moet bijvoorbeeld kunnen herkennen wanneer klachten veranderen en weten wie hij moet inschakelen. Ik vind het daarom belangrijk dat wij hem hierin ondersteunen, zonder de zorg volledig van hem over te nemen.
Ook de manier waarop wij de zorg aanbieden, proberen wij aan te laten sluiten bij zijn ASS. Regelmaat, routine en voorspelbaarheid zijn belangrijk bij een autismespectrumstoornis. Dit kan bij hartfalen een uitdaging zijn, omdat het ziektebeeld en veranderingen in klachten niet altijd voorspelbaar zijn. Toch kunnen we een deel van de zorg wel voorspelbaar maken. Daarom plannen wij de zorgmomenten op vaste tijdstippen en vaste dagen en voeren wij de afgesproken acties op een vaste manier uit. Door duidelijke uitleg en handelingen steeds te herhalen, kan meneer beter leren herkennen wat er van hem wordt verwacht en welke stappen hij zelf kan nemen bij veranderingen in zijn gezondheid.
Toch begon ik mij af te vragen of de informatie die wij aan meneer geven wel voldoende aansluit bij wat hij nodig heeft en wat voor hem haalbaar is. Meneer kan informatie op het moment zelf misschien wel begrijpen, maar door zijn cognitieve beperkingen betekent dit niet automatisch dat hij deze informatie later ook zelfstandig kan toepassen. Vooral het leggen van de verbinding tussen een klacht en de actie die daarop moet volgen kan voor hem lastig zijn.
Omdat zijn dochter had aangegeven dat beeldende uitleg beter bij hem aansluit, ben ik gaan nadenken over hoe ik de informatie voor hem duidelijker en overzichtelijker kon maken. Ik wilde voorkomen dat hij verschillende mondelinge instructies moest onthouden. Daarom heb ik een schema gemaakt met de belangrijkste aandachtspunten. Hierin staat op welke klachten hij moet letten, wat hij moet doen wanneer deze klachten ontstaan en wie hij moet inschakelen. Dit staat los van de zorggerelateerde acties die wij tijdens de zorgverlening uitvoeren.
Bij het maken van het schema vond ik het belangrijk dat het niet alleen informatie bevatte, maar vooral praktisch bruikbaar was. Meneer moet op een voor hem begrijpelijke manier kunnen terugzien wat hij zelf kan doen en wanneer hij hulp moet inschakelen. Het schema geeft hem daarmee een hulpmiddel voor de momenten waarop wij er niet zijn.
Deze situatie heeft mij laten nadenken over wat zelfredzaamheid bij deze zorgvrager betekent. Zelfredzaamheid betekent niet dat meneer alles zonder ondersteuning moet kunnen. Voor mij betekent het dat hij, binnen zijn mogelijkheden, zelf de regie kan houden. Door de informatie aan te passen aan zijn manier van informatie verwerken en deze op een vaste en herkenbare manier aan te bieden, kan ik hem hierin ondersteunen.
Daarbij blijft het belangrijk om zijn behoefte aan vrijheid te respecteren. Door niet alles van hem over te nemen, maar hem juist de juiste ondersteuning en hulpmiddelen te bieden, kan hij zo veel mogelijk zelf blijven doen. Het schema is hierin een hulpmiddel om hem tussen de zorgmomenten door houvast te geven en hem te ondersteunen bij het zelfstandig omgaan met zijn hartfalen.
Reactie plaatsen
Reacties